Skarga kancelarii WKB uwzględniona przez Trybunał Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2018 roku orzekł, że art. 2861 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776) jest niezgodny z Konstytucją, gdyż przepis ten narusza wolność prowadzenia działalności gospodarczej i zasadę proporcjonalności. Skargę złożyły w 2015 roku Agnieszka Wiercińska-Krużewska, Aleksandra Wędrychowska-Karpińska oraz Maria Gutowska-lbbs z zespołu prawa własności intelektualnej & TMT kancelarii WKB.

 

Skarga odnosiła się do tzw. roszczenia uprawnionych z tytułu praw własności przemysłowej (np. znaków towarowych, wzorów, patentów, dalej „PWP”) wobec osób innych niż naruszający PWP do udzielenia informacji – istotnych do ustalenia roszczeń finansowych o nazwach i adresach producentów, dystrybutorów, sprzedawców towarów naruszających PWP, ilości tych towarów oraz cenach. Zgodnie z zakwestionowanym przepisem, sąd na wniosek uprawnionych mógł takie zobowiązanie nałożyć – także przed wszczęciem postępowania przeciwko naruszającemu PWP – wobec osób posiadających towary lub  korzystających z usług naruszających PWP, a także świadczących usługi wykorzystywane w działaniach naruszających PWP. Skarga zarzuciła wadliwą implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/48/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (dalej: „Dyrektywa”). Postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji, zgodnie z art. 8 Dyrektywy, powinno toczyć się „w kontekście postępowania sądowego dotyczącego naruszenia prawa własności intelektualnej” a osobą uprawnioną do uzyskania informacji powinien być „powód”. Tymczasem implementujący tę instytucję przepis art. 2861 ust. 1 pkt 3 p.w.p. pozwalał – bez wszczęcia procesu przeciwko naruszycielowi – nałożyć na osobę „inną niż naruszyciel” obowiązek ujawnienia informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

 

W skardze zwrócono uwagę na brak zapewnienia mechanizmów ochronnych przed nieuprawnionym wykorzystaniem ujawnionych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, a także na możliwość wielokrotnego żądania ujawnienia informacji w ramach instytucji roszczenia informacyjnego.

 

Skarga została pozytywnie zaopiniowana przez Rzecznika Praw Obywatelskich i Sejm RP.

 

Zgodnie z komunikatem Trybunału Konstytucyjnego:

 

„Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że mimo iż art. 286¹ ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej realizuje założony cel ustawowy, to jego istotą jako elementu postępowania zabezpieczającego powinien być odwracalny charakter. Tymczasem realizacja zobowiązania ustawowego prowadziła do przekazanie określonych informacji handlowych (informacji przedsiębiorcy), niezależnie od tego, jaki będzie dalszy bieg postępowania w głównej sprawie o naruszenie praw własności przemysłowej, a nawet w sytuacji, kiedy takie postępowanie główne nie było prowadzone.

Oznacza to, że art. 286¹ ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej miał charakter samoistny i mógł prowadzić do uzyskania informacji niezależnie od celu, dla którego został przyjęty. Skutek tego przepisu był nieodwracalny. Zastosowane środki o takim natężeniu nie były konieczne dla ochrony innych konstytucyjnych wartości.

[…] Trybunał dokonał oceny spełnienia warunku proporcjonalności w znaczeniu ścisłym i uznał, że ochrona osoby uprawnionej z praw własności przemysłowej w takim kształcie wynikającym ze skarżonego przepisu jest nieproporcjonalna w stosunku do ochrony praw osób prowadzących działalność gospodarczą – zobowiązanych do udzielenia informacji.

Zdaniem Trybunału, źródłem nieproporcjonalności jest wadliwy sposób zredagowania kwestionowanego przepisu, w tym zawarte w normie pojęcia „sprawca” i „osoba inna niż naruszający”. Dopuszczają one bowiem nadużycia na etapie postepowania o zabezpieczenie roszczeń, kiedy nie jest przesądzone, czy doszło do naruszenia praw własności przemysłowej.

Art. 2861 ust. l pkt 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej w sposób nieproporcjonalny naruszył wolność działalności gospodarczej zobowiązanego do ujawnienia informacji handlowych (tajemnicy przedsiębiorcy) i nie dał mu odpowiednich gwarancji chroniących przed nadużyciem ze strony uprawnionego do pozyskiwania informacji wchodzących w zakres tajemnicy handlowej. Kwestionowana regulacja nie pozwalała na miarkowanie obowiązków informacyjnych.

Po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, niekonstytucyjny przepis utraci moc obowiązującą.”

 

Wyrok Trybunału potwierdza zgłaszaną od wielu lat potrzebę zmian przepisów dotyczących roszczenia informacyjnego i stwarza nadzieję, że art. 8 Dyrektywy zostanie poprawnie zaimplementowany do prawa polskiego.

 

Szerzej w  komunikatach Trybunału Konstytucyjnego:

http://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/10401-naruszenie-praw-wlasnosci-przemyslowej/

 

http://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/10403-naruszenie-praw-wlasnosci-przemyslowej/


Dokumenty skargi dostępne są na stronie Trybunału Konstytucyjnego  link

Kontakt

Karolina Heneczkowska

karolina.heneczkowska@wkb.pl

T: +48 22 201 00 00


Sylwia Duszyńska

sylwia.duszynska@wkb.pl

T: +48 22 201 00 00